اگر این روزها پای صحبت نوجوانان بنشینید، احتمالاً کلمات عجیبی می‌شنوید که هیچ معنایی برایتان ندارند. اینترنت، بازی‌های ویدیویی و حالا هوش مصنوعی در حال خلق یک زبان کاملاً جدید و گاهی بی‌سر و ته هستند! این کلمات بازتابی از دنیایی محسوب می‌شوند که نسل جدید در آن زندگی می‌کند.
بسیاری از والدین با دیدن این کلمات نگران می‌شوند که مبادا فرزندشان درگیر گروه‌های خطرناک یا محتوای نامناسب شده باشد. واقعیت این است که بخش بزرگی از این کلمات، فقط اقتضای سن و تلاش برای ساختن یک هویت مستقل گروهی است؛ اما در میان همین کلمات، اصطلاحاتی وجود دارند که نشان‌دهنده‌ی تغییرات عمیق در فرهنگ دیجیتال، مواجهه با هوش مصنوعی یا تلاش برای دور زدن قوانین پلتفرم‌ها هستند.
برای اینکه بتوانید درک بهتری از جهان دیجیتال امروز داشته باشید، در نوشدارو این واژه‌های نوظهور را در چند دسته بررسی کرده‌ایم:
شوخی‌های بی‌خطر نسل زد و آلفا
بخش بزرگی از زبان امروز نوجوانان تحت تأثیر ویدیوهای تیک‌تاک و یوتیوب است. این کلمات اغلب معنای عمیقی ندارند و صرفاً برای خنده یا همراهی با جمع استفاده می‌شوند. برخی از آن‌ها را در ادامه فهرست کرده‌ایم.
- اسکیبیدی (Skibidi): این کلمه که از یک مجموعه ویدیوی پربازدید در یوتیوب آمده، عملاً هیچ معنای خاصی ندارد. نوجوانان از آن صرفاً برای مسخره کردنِ استفاده‌ی زیاد از کلمات عامیانه استفاده می‌کنند
- سوبر (Sober): به کسی گفته می‌شود که اهل تفریحات رایج و به اصطلاح «باحال» نیست و شخصیتی آرام و «بچه مثبت» دارد
- ریز (Rizz): کوتاه‌شده‌ی کلمه‌ی کاریزما است. وقتی می‌گویند کسی «ریز» دارد، یعنی جذابیت بالایی برای ارتباط با دیگران دارد
- یاپینگ (Yapping): به سبک خاصی از حرف زدن در استریم‌های آنلاین گفته می‌شود که در آن شخص خیلی صحبت می‌کند و به اصطلاح عامیانه «وراج» است
- آنک (Unc): مخفف کلمه‌ی عمو در زبان انگلیسی است و نوجوانان از آن برای اشاره به افراد کمی مسن‌تر از خودشان استفاده می‌کنند. مثلاً دانش‌آموزان سال آخر دبیرستان برای دانش‌آموزان سال اول در وضعیت «آنک» قرار دارند
- پیکمی (Pick-me): به کسی گفته می‌شود که به دنبال جلب توجه است و برای این کار خودش را بیش از حد پایین می‌آورد یا دیگران را تحقیر می‌کند
- تاکسیک (Toxic): به آدم سمی گفته می‌شود و کسی که در یک جمع انرژی منفی می‌دهد و به دنبال دوبه‌هم‌زنی است
- نوب (Noob): این اصطلاح در بازی‌ها رایج است و به کسی گفته می‌شود که تازه‌کار است و هیچ‌چیز بلد نیست
- فلکس (Flex): به معنای به نمایش گذاشتن است و اغلب در مواقعی استفاده می‌شود که کسی چیزی را به رخ بکشد، به ویژه در مورد دستاوردهای شخصی یا مادی
نیازی نیست زبان نسل زد و آلفا را یاد بگیرید یا از آن استفاده کنید؛ فقط کافی است بدانید کدام کلمات بی‌خطرند و کدام‌یک نشانه‌ی ورود به فضاهای سمیِ اینترنت هستند.
واژه‌هایی که در ایران هم زیاد می‌شنوید
بعضی از این اصطلاحات فقط در تیک‌تاک و یوتیوب نمانده‌اند و مدت‌هاست در گفت‌وگوهای روزمره‌ی نوجوانان ایرانی، از پیام‌های تلگرام و کامنت‌های اینستاگرام گرفته تا مکالمه‌های مدرسه، شنیده می‌شوند. بیشترشان درباره‌ی احساسات و روابط هستند و به خودی خود نگران‌کننده نیستند:
- کرینج (Cringe): رفتار یا محتوایی که آن‌قدر تصنعی یا خجالت‌آور است که آدم از دیدنش معذب می‌شود؛ مثلاً «شوخی‌هاش خیلی کرینجه»
- وایب (Vibe): حس‌وحالی که از یک آدم، مکان، آهنگ یا تصویر می‌گیریم؛ مثلاً «این کافه وایب خوبی داره»
- چیل (Chill): آرام و بی‌دغدغه؛ هم برای توصیف آدم‌ها به کار می‌رود و هم به شکل «چیل کن» به معنای «آرام باش، سخت نگیر»
- لوکی (Lowkey): یعنی «یواشکی» یا «یه‌کم»؛ وقتی کسی می‌گوید «لوکی خوشم اومد»، یعنی بدون اینکه بخواهد بلند اعلامش کند، خوشش آمده
- نوکپ / کپ (No cap / Cap): «کپ» یعنی دروغ و اغراق و «نوکپ» یعنی «جدی می‌گم، بدون اغراق»
- ردفلگ / گرین‌فلگ (Red flag / Green flag): نشانه‌ی هشداردهنده در رفتار یک نفر، یا برعکس، ویژگی مثبت و امیدوارکننده؛ بیشتر درباره‌ی روابط، اما برای هر موضوع دیگری هم استفاده می‌شود
- سیمپ (Simp): کسی که برای جلب توجه یک نفر بیش از حد خودش را کوچک می‌کند و هر کاری از او بخواهند انجام می‌دهد؛ معمولاً با لحن تمسخر استفاده می‌شود
- دلولو (Delulu): با شوخی یا طعنه، خیال‌پردازی و باورکردن چیزی که شواهد محکمی ندارد؛ مثلاً تصور اینکه یک چهره‌ی مشهور عاشق ما می‌شود. این کاربرد ربطی به تشخیص پزشکی ندارد
- شیپ کردن (Ship): دوست‌داشتن یا تصورکردن اینکه دو نفر با هم رابطه‌ی عاشقانه داشته باشند؛ از شخصیت‌های سریال تا هم‌کلاسی‌ها
- گوست کردن (Ghost): قطع ناگهانی ارتباط بدون هیچ توضیحی؛ کسی که «گوست» شده، دیگر جواب پیام و تماس طرف مقابل را نمی‌گیرد
- مووآن کردن (Move on): از نظر ذهنی و احساسی از یک رابطه یا اتفاق عبور کردن و ادامه‌دادن زندگی
سه واژه‌ی دیگر هم آن‌قدر جا افتاده‌اند که تقریباً هر نوجوانی آن‌ها را به کار می‌برد: «کراش» کسی است که به او علاقه یا کشش عاطفی داریم، معمولاً بدون اینکه رابطه‌ای شکل گرفته باشد (گاهی صفت «کراشی» هم به معنای «خیلی جذاب» شنیده می‌شود)؛ «رل زدن» یعنی وارد رابطه‌ی عاطفی شدن و «کات کردن» یعنی پایان‌دادن به آن.
واژگان رایج در عصر هوش مصنوعی
ورود هوش مصنوعی به زندگی روزمره، زبان کاربران را هم تغییر داده است. نسل جدید به شدت نسبت به محتوای جعلی حساس شده و واژگان خاصی برای آن ساخته است:
- اسلاپ (Slop): این واژه به صدها میلیون تصویر، ویدیو و آهنگ بی‌کیفیت، عجیب و تولیدشده توسط هوش مصنوعی اشاره دارد که دنیای مجازی را اشغال کرده‌اند. وقتی نوجوانان به یک محتوای زرد و مصنوعی می‌گویند «اسلاپ»، یعنی متوجه بی‌ارزش بودن آن شده‌اند
- اسلاپر (Slopper): یک توهین اینترنتی جدید برای توصیف کسانی که بیش از حد از برنامه‌های هوش مصنوعی استفاده می‌کنند، مکالمات با مدل‌های زبانی را خیلی جدی می‌گیرند یا زحمت فکر کردن را به الگوریتم‌ها سپرده‌اند
- این هوش مصنوعیه (That’s AI): این جمله دیگر فقط برای تشخیص تصاویر جعلی به کار نمی‌رود. نوجوانان اکنون از این عبارت به عنوان جایگزینی برای «حرفِت را باور نمی‌کنم» یا «بعید می‌دانم» استفاده می‌کنند، حتی در مکالمات روزمره و غیرمرتبط با فناوری
- ساس (Sus): مخفف Suspicious به معنای «مشکوک» است. نوجوانان از این واژه بیشتر برای توصیف افراد استفاده می‌کنند و برای مثال می‌گویند «رفتارش خیلی Sus بود»
واژه‌های هشداردهنده؛ دور زدن الگوریتم‌ها
در کنار شوخی‌ها، کلماتی وجود دارند که باید به آن‌ها توجه بیشتری داشته باشید. برخی از این واژه‌ها برای فرار از فیلترهای هوشمند شبکه‌های اجتماعی ساخته شده‌اند و برخی دیگر نشان‌دهنده‌ی تأثیرپذیری از خرده‌فرهنگ‌های خاص هستند، مانند نمونه‌های زیر:
- ریگاردد (Regarded): این کلمه نمونه‌ی بارز «زبان الگوریتمی» است. کاربران برای اینکه سیستم‌های نظارتی پلتفرم‌ها کلمه‌ی توهین‌آمیز و مشابه آن را فیلتر نکنند، از این کلمه‌ی جایگزین استفاده می‌کنند. دیدن چنین کلماتی نشان می‌دهد کاربر در فضاهایی حضور دارد که ادبیات توهین‌آمیز در آن‌ها رایج است
- مرد سیگما (Sigma Male): این اصطلاح یک دسته‌بندی اینترنتی برای مردان است و به فردی اشاره دارد که به اندازه‌ی «مرد آلفا» قدرتمند است، اما خارج از سلسله‌مراتب مردانه قرار دارد؛ یعنی هر کاری را به‌تنهایی انجام می‌دهد و نیازی به تأیید دیگران ندارد. این مفهوم که در ابتدا ویژگی مثبتی بود، آن‌قدر مورد تمسخر قرار گرفت که اکنون تقریباً همیشه برای شوخی استفاده می‌شود
- تریتِلر (Treatler): این یک توهین آنلاین است که به کاربران ازخودراضیِ اپلیکیشن‌های سفارش غذا گفته می‌شود؛ کسانی که خدمات لوکس را حق مسلم خود می‌دانند و به سختیِ کار افرادی که این خدمات را ممکن می‌کنند، اهمیتی نمی‌دهند